Eyüp Oyuncakçılar Çarşısı
Evliya Çelebi'nin 1635'te kaleme aldığı Seyahatnâme'de bahsi geçen Eyüp Oyuncakçılar Çarşısı, o günden bugüne ismiyle yaşıyor.
Eyüp Oyuncakçılar Çarşısı, Osmanlı zamanında başlamış bir gelenek olan Eyüp Oyuncakçılığının merkezi olan ve bugün hâlâ Eyüp Sultan ilçesinde yer alan çarşının adıdır.
Bu gelenekten bahseden bilinen en eski kaynak Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme’si olduğundan, başlangıç tarihi olarak onun bahsettiği yıllar alınır: Seyahatnâme, 1635’te Eyüp Oyuncakçılar Çarşısı’ndaki 100 oyuncak dükkânında 105 neferin çalıştığını yazar. Yani 1635, Eyüp Oyuncakçılığının kayıt altına alındığı, bugün için bilinen ilk tarihtir. Geleneğin çok daha gerilere, 15. yüzyıla kadar uzandığı düşünülmektedir.
Oyuncakçı Çıkmazı
- yüzyıldan itibaren oyuncak üretiminin merkezi hâline gelen Eyüp’te, İskele Caddesi üzerinde bulunan ve Oyuncakçı Çıkmazı olarak da bilinen çarşıda yüzyıllarca oyuncak üretilip satıldı; üretim 1950’li yıllara kadar kuşaktan kuşağa aktarılarak devam etti.
Yakın dönemin tanıklarından İstanbul Ansiklopedisi yazarı Reşat Ekrem Koçu, ansiklopedinin 10. cildinde geleneği şöyle anlatır:
“Geçen asır sonlarında Avrupa’nın fabrika yapısı pek çekici ve çeşitli oyuncakları gelinceye kadar, yüz yıllar boyunca İstanbul’da çocuk oyuncakları, el ile işleyen sanatkârlar tarafından adeta bir iş ocağı halinde Eyüp’te yapılmıştır ve Türkiye’nin her tarafına Eyüp oyuncağı adı ile yayılmıştır.”
Eyüp oyuncakları yüzyıllar boyunca Eyüp’teki oyuncakçı dükkânlarında, İstanbul’un her semtindeki aktar dükkânlarında ve şehri sokak sokak dolaşan seyyar oyuncakçılar eliyle satıldı.
Bugün
Eyüp Sultan Belediyesi, ESTAM projesi kapsamında tarihî yarımadanın aslına döndürülmesi için çalışmalar yürütüyor; bu kapsamda Eyüp Oyuncakçılar Çarşısı’nın da yeniden aslına uygun hâle getirilmesi için projeler geliştiriliyor.
